Op zoek naar de kracht van reizen: 1 600 impactvolle reiservaringen inspireren de toekomst van toerisme

Reizigers een impactvolle ervaring laten beleven. Dat is het ultieme doel van elke speler in de toeristische sector. Maar hoe? In het grootschalig luisteronderzoek ‘Op zoek naar de kracht van reizen’ geeft Toerisme Vlaanderen een stem aan de reiziger. Meer dan 1 600 Belgische en internationale reizigers vertellen welke reiservaring een sterke indruk naliet. Door deze verhalen op een kwalitatieve én kwantitatieve manier te onderzoeken, krijgen we een beeld van de kracht van reizen. We brengen, enerzijds, de elementen die de ervaring sterk maken in kaart en anderzijds de impact er van op de reiziger. En gebruiken die kennis om het toerisme van de toekomst vorm te geven. Om in de toekomst te werken aan krachtige en authentieke belevingen in Vlaanderen.

Hieronder laten we enkele verhalen voor zich spreken. Benieuwd naar het onderzoek en de resultaten? Bekijk het volledige onderzoeksrapport.

De plek, de mensen en de activiteit 

3 elementen zijn bepalend voor een impactvolle reiservaring: 

  1. de beleving van een plek
  2. de ontmoeting met mensen
  3. activiteiten of reisformules die inspireren, uitdagen of uitnodigen tot het ‘anders’ beleven van een plek en zijn bewoners. 

Bij een impactvolle reiservaring kunnen we vaak 1 van deze 3 factoren als dominant aanduiden. 

 de 3 elementen

“In de natuur in Noorwegen realiseerde ik me dat het wel degelijk mogelijk is om een spirituele ervaring op te doen, los van geloof en religie.” 

De belangrijkste factor voor een krachtige reiservaring, in 50% van de reisverhalen, is de intense beleving van een plek. In de eerste plaats spreekt de cultuur (levensstijl en waarden) en socio-politieke-economische situatie (22%) het meest aan. Daarnaast laat het beleven van de natuur (18%) en van kunsten en erfgoed (11%) ook een zeer sterke indruk na. Reizigers worden getroffen door de overweldigende schoonheid van de natuur, door de kunde van de mens, door de aantrekkelijkheid van een levensstijl, … Maar ook de confrontatie met armoede, oorlog en terreur, onveiligheid en milieuschade maken diepe indruk.

Zingeving in de Noorse natuur

Op een beeldschone wildkampeerplek in Noorwegen zat ik ’s avonds alleen aan de oever van een stroompje te mijmeren. Plots werd ik bevangen door een gevoel van overweldiging. Ik realiseerde mij dat ik op een plek zat – rotsen, water, mos, waterval – die daar al vele eeuwen, misschien zelfs millennia was. Ik voelde mij opgaan in een groter geheel, de kosmos. Een heel mooi, dankbaar en vervullend gevoel. De ervaring heeft mij later ook doen inzien dat het wel degelijk mogelijk is om een spirituele ervaring op te doen, los van geloof en religie. Dat helpt me nu bij mijn werk in het ziekenhuis waar ik er probeer te zijn voor zieke mensen.

Hannelore Verschueren deelt haar betekenisvol vakantieverhaal – Lost in translation

Het anders en/of onbekend zijn speelt een centrale rol in de intensiteit van de beleving van de plek. We zien echter dat toeristische bestemmingen meer en meer op elkaar gaan lijken. Het komt er dus op aan om het ‘anders zijn’, het unieke van onze plekken te benoemen en te versterken. En onze bezoeker er kennis mee te laten maken op een echte, authentieke wijze. Ook herhaalbezoekers moeten we verrassen met nieuwe plekken en belevingen binnen Vlaanderen. De verhalen leren ons dat ons ‘anders zijn’ vaak in heel kleine dingen zit, die wij als gewoon of alledaags beschouwen zoals leren fietsen, een pakje friet eten op straat, het multiculturele straatleven bekijken van op een pleintje, … Het helpt ons ook om die kleine dingen, die wij niet meer zien, terug te waarderen.

“Het telefoontje van onze gastheer ontroerde me. Het was een indicatie dat zij oprecht bezorgd en verbonden waren.”

Ontmoetingen met mensen spelen in 30% van de verhalen een centrale rol. Het zijn niet de bombastische ervaringen die memorabele momenten maken, maar de kleine, warme momenten en ontmoetingen met andere reizigers, bewoners, gidsen, taxichauffeurs of andere mensen uit de toeristische dienstverlening. 

Ook al is het contact vaak kort, toch kan er een sterke verbondenheid ontstaan tussen mensen. Er worden  soms banden gesmeed die tot lang na de reis standhouden. Wat verrast is het anders zijn van de mensen die men ontmoet, maar vooral ook de hartelijkheid. Een oprechte verwelkoming, betrokkenheid en behulpzaamheid die verder gaat dan men verwacht. De houding van de gastheer of -vrouw maakt dus een enorm verschil. Mensen die hun plek kennen, daar fier op zijn en er graag gasten ontvangen laten een sterke indruk na. 

Telefoontje in Steni (Griekenland)

We hadden beslist om een bergbeklimming in Steni te maken. We kwamen in het donker aan in het dorpje Steni. We gingen op zoek naar een plaats om te overnachten en vonden een hotel. We gingen binnen en kwamen een oud dametje in een nachtjapon tegen. Ze sprak geen woord Engels en ging met wandelstok op zoek naar iemand anders. Pjotter verwelkomde ons en was duidelijk meteen enthousiast door onze aanwezigheid. Hij liet ons alle kamers zien (we waren er duidelijk alleen) en liet ons een kamer kiezen. Nadat we geïnstalleerd waren gingen we terug naar de grote lobby. Daar zaten Pjotter en zijn vriend Kostas klaar met zelfgemaakte raki, wijn, calamari en Griekse salade voor ons. Het werd een leuke avond met zijn vieren. En ook al sprak Kostas, de schapenherder, geen woord Engels, de tekeningen, gebaren en vertalingen door Pjotter zorgden er voor dat we een band met hen allebei opbouwden.

's Morgens kregen we nog een gratis ontbijt en praktische tips mee voor onze bergtocht. Pjotter was duidelijk ongerust. 's Avonds belde hij me op mijn GSM. Hij was oprecht ongerust en wou weten of alles meeviel en of we al op de top van de berg waren geraakt. En groetjes van Kostas natuurlijk. Zijn telefoontje ontroerde me. Het was een indicatie dat zij ook oprecht bezorgd en verbonden waren.

Erik Hennes deelt zijn betekenisvol vakantieverhaal - Grenzen verleggen in de Pyreneeën

Ook de nauwere band met eigen reisgezelschap staat centraal. Heel wat verhalen gaan over hoe het doorbreken van routine en de tijd en context voor lange gesprekken, ertoe leiden dat men elkaar anders leert kennen. De reizigers doorbreken oude rollenpatronen en ontdekken nieuwe kanten in elkaar. 

Deze luisteroefening toont dat in toerisme elke ontmoeting een significant moment kan zijn dat zich in de herinnering van een reiziger nestelt. De persoonlijke toets is belangrijk. Mensen die in de toeristische sector werken, kunnen vertrekken vanuit hun eigen reiservaringen en die gebruiken om de kwaliteit van de reiservaring van hun gasten te verhogen. Een oprechte verwelkoming, van mens tot mens, werkt. Inzetten op lokaal ambassadeurschap, ruimte creëren voor ontmoeting tussen lokale bevolking en reizigers, en een warm en persoonlijk toeristisch onthaal zijn belangrijke uitdagingen. 

“Na mijn ziekte met een groep naar zee fietsen gaf mij een overweldigend gevoel.”

In 1 op de 5 verhalen is de activiteit of reisformule een bepalende factor in de impact van de reiservaringen. Het gaat hier over 

  • activiteiten die ons uitdagen om fysieke of mentale grenzen te verleggen 
  • activiteiten die ons inspireren en iets betekenen voor onszelf of de wereld 
  • activiteiten en reisformules, die aanzetten tot en ontspannen, tot ontmoetingen, onderdompeling in natuur en cultuur, die ons anders laten kijken naar een plek en mensen

Al fietsend nieuwe ervaringen opdoen

Na een zware ziekte stelde ik als doel om van thuis (Limburg) naar zee te fietsen in enkele dagen en in groepsverband. Het weer was niet ideaal maar de fietstocht was een hele uitdaging. Toen de groep na 3 dagen in de gietende regen in Cadzand aankwam, gaf dat mij een overweldigend gevoel van blijdschap om dit fysiek terug te kunnen. Sindsdien gaan we vaak op fietsvakantie als koppel of met een groep en ontdekken we de wereld op een andere manier. Het koppelen van het sportieve luik aan het ontdekken van nieuwe plaatsen is voor mij een erg verrijkende ervaring.

Hilde de Laet deelt haar betekenisvol vakantieverhaal - Onverwachte uitdagingen op wandelvakantie

Samenspel van plek, mensen en activiteit

Bij een impactvolle reiservaringen kunnen we dus vaak ‘het beleven van de plek’, ‘het ontmoeting van mensen’, of ‘de activiteit’ aanduiden als een dominante factor. Maar we stellen ook vast dat in heel wat verhalen 2 of zelfs 3 van deze elementen aanwezig zijn én dat ze elkaar versterken. Een klassiek voorbeeld is een pelgrimstocht naar Santiago de Compostella. Hierin zit fysieke uitdaging, het wandelen geeft tijd en ruimte voor reflectie en dankzij betekenisvolle ontmoetingen met lokale mensen en andere pelgrims, word je ondergedompeld in de natuur en cultuur van de plek waar je door trekt. De tocht werkt zeer inspirerend, vaak staan mensen na het beëindigen van een pelgrimstocht anders in het leven.

Naast deze dominante factoren zijn er ook elementen die de impact van een reiservaring kunnen versterken. Tijd is in vele verhalen een versterkende factor. Tijd om letterlijk ‘even stil te staan’ bij wat men beleeft en te reflecteren. Maar ook ruimte voor onverwachte ontmoetingen en diepgaande gesprekken, en om het ongeplande te laten gebeuren.

Voorzie dus in een reisprogramma tijd en ruimte om de plek in zich op te nemen. Het is belangrijk om rustmomenten aan te bieden en ruimte te bieden voor verstilling en reflectie.

De kracht van het reizen

Impactvolle reiservaringen gaan gepaard met sterke emoties. Mensen voelen zich overweldigd, verbonden, ontroerd, geïnspireerd, trots, … Deze sterke emoties zorgen er voor dat de ervaring ook lang blijft nazinderen na de reis. De impact is overwegend positief en vaak groot. Reizigers krijgen nieuwe inzichten, een ander wereldbeeld, meer zelfkennis en zelfvertrouwen. Ze voelen een grotere verbondenheid met anderen. Op basis daarvan gaan ze soms andere levenskeuzes maken en anders handelen. Reizen draagt dus de kracht in zich om diepe en positieve veranderingen te weeg brengen bij mensen én hun omgeving. 

“Reizen brengen ontmoetingen met onbekende plekken, mensen en activiteiten, die ons uitdagen en uit onze comfortzone halen. Ze laten ons met een andere bril kijken naar onszelf en de wereld.”

Deze bevindingen zijn slechts een inleiding tot de resultaten van het grootschalige luisteronderzoek. Benieuwd naar de rest van het onderzoek en de resultaten? Bekijk het volledige rapport.

Dit onderzoek kwam tot stand in samenwerking met ‘Voices that count’, onze dank gaat naar Steff Deprez. En natuurlijk ook naar alle deelnemers die hun verhalen met ons deelden, aan de studenten van de master Toerisme van de KULeuven en alle andere luisteroren die het onderzoek mee mogelijk maakten.

Ontdek meer over het traject Toerisme Transformeert.

Lees hier de Engelstalige versie van het rapport.