Het AfricaMuseum gaat voor een soft Walibi beleving

Sinds december 2018 is het AfricaMuseum opnieuw open. “De renovatie was dé ideale gelegenheid om het onthaal, de diensten, de voorzieningen, de ervaring en de communicatie beter op elk publiek af te stemmen en helemaal familievriendelijk te maken. We waren er nochtans van overtuigd dat we al heel familievriendelijk waren omdat er al veel gezinnen met kinderen het AfricaMuseum bezochten,” vertelt Kristien Opstaele. “Maar door onze deelname aan het pilootproject van Toerisme Vlaanderen beseften we dat we er een nog veel leukere bestemming voor families van kunnen maken.”

Breng je hele familie naar het museum en ontdek meer van de wereld.

Familievriendelijkheid in AfricaMuseum10 000 bezoekers per week ontvangt het AfricaMuseum sinds de heropening in december 2018. Ook op een doordeweekse dag in het voorjaar heerst er een gezellige drukte en lopen er heel wat families rond in het gloednieuwe museum. En laat familievriendelijkheid een thema zijn dat communicatiemanager Kristien Opstaele en directeur Guido Gryseels nauw aan het hart ligt.

Kristien: “Toen Toerisme Vlaanderen kwam aankloppen met de vraag of we zin hadden om mee te stappen in een pilootproject over familievriendelijke musea, voelden we ons lichtjes beledigd,” lacht ze. “We waren er namelijk van overtuigd dat we al jaren een familievriendelijk museum waren. Zelf werk ik hier al sinds 1995. Als jong afgestudeerde kunsthistorica ben ik bij toeval in het museum beginnen werken. Eerst als gids, maar al snel ging ik me ook met andere zaken dan het gidsen bezig houden, zoals de verkoop, en organisatie van nocturnes en communicatie.

We waren minder familievriendelijk dan we oorspronkelijk dachten.

Al jaren doen we heel veel inspanningen voor families. Wanneer je in het museum rondloopt, kom je bijna altijd een gezin met kinderen tegen.

Het pilootproject was een heel leerrijke oefening voor ons. "Nu pas beseffen we dat we families niet genoeg in de watten hebben gelegd, en dat terwijl kinderen toch onze beste ambassadeurs zijn.”

Familievriendelijkheid in AfricaMuseum"Vanuit mijn persoonlijke interesse en achtergrond heb ik vanaf de start van mijn carrière op familievriendelijkheid ingezet." Directeur en familieman pur sang Guido Gryseels beaamt dit. “Ik kom zelf uit een groot gezin met 11 kinderen en ben vader van twee. Mijn gezin en mijn werk waren altijd mijn enige interesses. Het zal wennen zijn als ik binnenkort met pensioen ga, maar ik kijk ernaar uit om meer tijd te hebben voor mijn familie (lacht). Het is dus niet verwonderlijk dat vanuit mijn persoonlijke interesse en achtergrond familievriendelijkheid een belangrijk thema is waarop ik vanaf de start van mijn carrière hier bij het AfricaMuseum heb ingezet.

Zo’n 20 jaar geleden al leverden we extra inspanningen voor gezinnen en richtten we een educatieve dienst op. Toen al merkten we op dat we heel wat families over de vloer kregen. De meeste Belgische kinderen kregen hun eerste beeld over Afrika in ons museum en droegen dat de rest van hun leven mee. Daarom was het voor ons altijd heel belangrijk om aandacht te besteden aan hoe het museum gezien werd door de ogen van kinderen. Daarom startten we met het opzetten van onder andere educatieve ateliers voor kinderen tussen 4 en 17 jaar met allerlei thema’s: van muziekateliers tot workshops over het koloniaal verleden waarbij we samenwerkten met scholen.” “De renovatie was de ideale gelegenheid om het onthaal, de diensten, de voorzieningen, de ervaring en de communicatie beter op elk publiek af te stemmen.”

Iedereen mee

Zowel Kristien als Guido zagen niet meteen de noodzaak voor verbetering in omdat ze met het AfricaMuseum enerzijds al veel families ontvingen en anderzijds heel veel gezinsactiviteiten organiseerden, zoals speciale familiedagen en rondleidingen op maat. Tot ze in het pilootproject familievriendelijk erfgoed stapten ... “Wees in élk facet van je werking familievriendelijk, dat is eigenlijk de belangrijkste les die we uit het pilootproject haalden,” zegt Kristien. “We moeten echt een reflex leren maken van het letten op kleine technische details zoals gebruik van multimedia, videoschermen op kinderhoogte, tot bevattelijke teksten en uitleg bij kunstwerken, opdat elk kind én elke ouder alles begrijpt. Ondertussen beseffen we dat iedere bezoeker, groot of klein, belangrijk is.

De renovatie was de ideale gelegenheid om het onthaal, de diensten, de voorzieningen, de ervaring en de communicatie beter op elk publiek af te stemmen. We staan hier ondertussen al ver mee, maar we moeten er tot op vandaag op blijven letten dat we dit zo houden in de toekomst. Onze operationeel directeur Bruno Verbergt en ik hameren er bijna dagelijks bij alle diensten op om constant op familievriendelijkheid te letten in alles wat we doen. Dat lukt ons vrij goed, mede dankzij opleidingen en inspiratiedagen die we volgden bij Toerisme Vlaanderen.”

Aan de kassa van het Spoorwegmuseum wordt niet met de ouders gesproken, maar met de kinderen. Natuurlijk vinden die dat fantastisch.

Iets wat Kristien altijd zal bijblijven van haar inspiratiebezoek aan het Spoorwegmuseum in Nederland is de manier waarop de onthaalmedewerkers de kinderen aanspreken. Kristien: “Aan de kassa van het Spoorwegmuseum wordt niet met de ouders gesproken, maar met de kinderen. Natuurlijk vinden die dat fantastisch. Dat is iets waar wij nog veel van kunnen leren in het AfricaMuseum en waar aan gewerkt wordt. Daarnaast hebben we vier eigen suppoosten die een opleiding ‘Familievriendelijk onthaal’ volgden in het kader van dit pilootproject. De rest van het bewakingspersoneel besteden we uit aan een externe fi rma. Dat blijft een moeilijkheid die we zelf niet in handen hebben. De ene bewaker is al wat aardiger dan de andere (lacht). Ook al briefen we hen goed, het zijn niet altijd dezelfde bewakers die terugkomen. We kunnen niet investeren in een opleiding voor een bewaker die maar 1 keer in ons museum komt werken en de volgende dag een bank moet gaan bewaken.”

Sinds de vernieuwing zit de familiale beleving verweven in het hele museum.

Van kinderhoek tot kleurplaat

Sinds de heropening van het AfricaMuseum is er ook een gloednieuwe museumshop én een museumrestaurant waarmee ze nauw samenwerken om een zo familievriendelijk mogelijk aanbod te creëren. Kristien: “Zo kwam er in samenspraak met architect Beel een kinderhoekje in het restaurant. De kleinste bezoekers krijgen kleurpotloden en een kleurplaat met een Afrikaans masker als placemat.”

De eerste grote uitdaging zal de nieuwe tijdelijke tentoonstelling in 2020 zijn. “Hoe goed zullen we erin slagen om deze familievriendelijk te maken? Met andere woorden, hoe goed zijn de wetenschappers ondertussen vertrouwd met werken voor families?” vraagt Kristien zich af. “Als publieksmedewerkers zijn we sinds het pilootproject van Toerisme Vlaanderen veel meer van bij de start van een project betrokken om het aanbod zo goed mogelijk op families en een breed publiek af te stemmen.”

Wel geschikt voor kinderen

Of het museum eigenlijk wel leuk is voor kinderen? Dit was een belangrijke vraag tijdens de renovatie van het museum. Guido: “Aanvankelijk hebben we het inhoudelijke deel van het AfricaMuseum helemaal aangepast en daarna hebben we de infrastructuur helemaal onder handen genomen. Tijdens de renovatie hechtten we veel aandacht aan een zo kindvriendelijk mogelijke infrastructuur. Vandaag is het museum overal bereikbaar met een kinderwagen dankzij trapliften. Er zijn ook lockers, een buggyparking, een indoor picknickruimte, kindertoiletten en in verschillende toiletten is er een babyverzorgingsruimte.“

Aan de gladde vloeren en trappen hebben kinderen sinds de vernieuwing al heel veel plezier beleefd, kinderen vinden het fantastisch om te schuiven door de gangen en te klimmen en klauteren op de trappen. Een leuke, onverwachte toegevoegde waarde voor families.

De familiale beleving zit verweven in het hele museum. Het AfricaMuseum heeft heel erg haar best gedaan om de permanente tentoonstelling zo ‘kidsproof’ mogelijk te maken. Guido: “Zo lieten we onze copywriters alle wetenschappelijke teksten schrijven op kindermaat. We organiseren speciale rondleidingen met gidsen die erop getraind zijn om met families met kinderen te werken. Het AfricaMuseum is heel groot, te groot om in één keer te bezoeken met kinderen. Daarom hebben we voor vier highlights gekozen met telkens een interactieve hoek op maat van families met kinderen. Zo is er Studio Afrika waar je spelletjes kan spelen, een danshoek waar je de Afrikaanse rumba kan leren, een taxolab waar je aan biologie kan doen en een hoek over het koloniale verleden, waar debatten tussen ouders en kinderen kunnen ontstaan over het Afrika van vroeger en nu ... Luisteren, voelen, hands-on activiteiten, fi lmpjes, microscopen, muziekinstrumenten ... het museum is zodanig gemaakt dat je er een hele dag in familieverband kan doorbrengen.”

Totaalbeleving

Familievriendelijkheid in AfricaMuseumWelk kind is er niet dol op grote, opgezette olifanten, giraffen en apen? Het AfricaMuseum was van nature eigenlijk al heel familievriendelijk. Kristien: “Maar alleen de inhoud van het museum is natuurlijk niet genoeg om gezinnen aan te trekken voor een daguitstap.

Kinderen kunnen zich geen 2 volle uren concentreren in het museum. Daarom willen we nog meer samenwerken met partners in en uit Tervuren om een echte totaalbeleving aan te bieden. Ja, wij dromen van een ‘soft Walibi’. We willen er natuurlijk geen echt pretpark van maken, maar onze ambitie is wel om dé ultieme dagbestemming te zijn voor families in de buurt. Zo werkten we al nauw samen met de openbare vervoersmaatschappij MIVB. Tijdens de openingsmaand legden we de Afrikatram in met tweetalige acteurs, die de Afrikabeleving al lieten starten in het metrostation. We onderzoeken hoe we dit soort samenwerkingen in de toekomst nog vaker kunnen organiseren, want we willen mensen zoveel mogelijk stimuleren om met het openbaar vervoer te komen.

Het nabijgelegen park van Tervuren is dé ideale plek om te onthaasten, te wandelen, te picknicken of om met je kinderen te ravotten in de mooie speeltuin. We doen ook heel erg ons best om bootjes op de vijver te krijgen, zodat bezoekers een extra beleving hebben in het park, voor of na een museumbezoek. We werken ook nog aan een project waarbij we deelfi etsen aanbieden om naar het arboretum te fietsen.

Om te voorkomen dat kleine en grote bezoekers hun weg verliezen, maakten we een familiegrondplan met de highlights van het museum. Maar op het plan staat ook de weg naar het park en de speeltuin aangeduid, hierdoor maken we er echt een totaalbeleving van. Bovendien vinden kinderen het extra leuk met zo’n groot plan in de hand, want dan kunnen ze zelf hun weg zoeken. We hebben het familiegrondplan ondertussen al meermaals bijgewerkt en we blijven dit doen. Signalisatie in het museum en op het plan blijven nog een werkpunt.”

#mijnafrikamuseum

Guido: “Het enige nadeel sinds de heropening is dat we heel wat duurder zijn geworden. Vroeger kostte een bezoek slechts 4 euro per persoon, vandaag betaal je 12 euro per persoon. Families leggen we wel in de watten, want kinderen tot 18 jaar bezoeken het museum gratis. Hierdoor blijft een bezoek voor een gezin met 2 of 3 kinderen betaalbaar. Daarnaast bieden we ook een jaarabonnement aan voor slechts 20 euro. Op die manier hopen we gasten te stimuleren om een bezoek aan het museum te combineren met een uitstap in het park. Zo wordt het museum bijna een stukje van jou, want het maakt niet uit of je maar een uurtje blijft of hier een hele dag doorbrengt."

Goed voor families = goed voor iedereen

Guido: “Bezoekers blijvend aan ons binden, zal de grootste uitdaging zijn de komende jaren. Aan de hand van het abonnement hopen we al een eerste stap te nemen, maar er zal meer nodig zijn.

Familievriendelijkheid in AfricaMuseumVoorlopig rekenen we vooral op veel mond-tot-mondreclame en persaandacht. Samen met Toerisme Vlaanderen werkten we ook aan een service design traject om de kwaliteit van de dienstverlening te verbeteren. We nodigden ook focusgroepen uit met verschillende familiale samenstellingen. Zo onderzochten we onze dienstverlening vanaf het ogenblik dat een bezoeker info zoekt op de website, of de weg ernaartoe uitpluist, de parking, de signalisatie, tot in het museum. Feedback vraag ik soms zelf aan bezoekers in het museum.

Daarbovenop krijgen we dagelijks tientallen mails van bezoekers met vragen en feedback. Eén van onze medewerkers is bijna voltijds bezig met de opvolging hiervan. Veel zaken kunnen we meteen oplossen, aan andere dingen wordt er gewerkt. Wat we intussen wel weten, is dat als we iets goed maken voor families, het goed is voor iedereen. Als je vanuit dat standpunt vertrekt, gaat het veel beter.”

Kristien: “Onze grootste les doorheen het traject? Dat familievriendelijkheid iets is waar je altijd aan moet werken en met iédereen van je organisatie. Het moet in alle lagen van je museum verweven zitten. We hebben nog heel veel plannen, zoals nog extra gezinsactiviteiten, een opdrachtenboekje voor kinderen en meer waardevolle samenwerkingen met partners in de buurt. We hopen dat ‘soft Walibi’ gevoel echt te kunnen waarmaken.”

Erfgoedbewaker Danielle Moulin: “Families voelen zich altijd welkom in het AfricaMuseum”

Familievriendelijkheid in AfricaMuseumVoor ze met pensioen gaat in juni na 29 jaar dienst als erfgoedbewaker in het AfricaMuseum, zijn we benieuwd hoe Danielle Moulin het AfricaMuseum heeft zien evolueren op vlak van familievriendelijkheid.

“Families zijn altijd een prioriteit geweest voor ons museum,” vertelt Danielle. “Als erfgoedbewaker heb ik door de jaren heen massaal veel families zien passeren. Ze kwamen in alle soorten: met grote en kleine kinderen, grootouders met kleinkinderen, noem maar op. Ik ontvang ze allemaal even graag. Families voelen zich dan ook altijd welkom in het museum. Ik ben niet speciaal opgeleid om families aan te spreken, maar ik gebruik hiervoor mijn gezond verstand. Ons onthaalpersoneel genoot wel een speciale opleiding, maar door de grote drukte aan de kassa’s tijdens het weekend is het voor hen soms moeilijk om echt de tijd te nemen om families een warm welkom te geven. Als erfgoedbewaker probeer ik hier wel bewust de tijd voor te nemen in de mate van het mogelijke.”

Kinderen mogen lawaai maken.

Familievriendelijkheid in AfricaMuseumSinds de heropening van het museum zetten we nog meer in op families. Wanneer ik een gezin met kinderen zie binnenkomen in het museum en hen zie twijfelen, help ik hen altijd graag verder en informeer ik hen waar ze zoal terecht kunnen met hun kinderen. Zo zijn er nu tal van mogelijkheden, zoals het muziekatelier of de dansvloer waar ze de rumba kunnen dansen. Maar ook de traditionele Afrikaanse kunst en de maskers spreken nog altijd tot de verbeelding bij kinderen. Wanneer kinderen iets fout uitspoken of iets aanraken dat ze niet mogen, dan maak ik de ouders er met een knipoog op attent dat hun kinderen even aan het profi teren zijn van hun onoplettendheid,” lacht Danielle. “Natuurlijk mogen kinderen eens lawaai maken of rondlopen. Sinds onze gegidste rondleidingen met audiogidsen er zijn, storen kleine lawaaimakers andere bezoekers veel minder. Wanneer je ziet dat een kind gelukkigis en plezier maakt, dan zal ik hem zeker niet afremmenin al zijn enthousiasme. Ze zijn al zo snel groot.”

“Eerlijk? Ik zal hier met pijn in het hart vertrekken straks. De familiale sfeer in het museum zal ik echt missen. Oudere mensen die hun verhalen komen vertellen van vroeger, kleinere kinderen die informatie komen vragen. Wie weet schrijf ik ooit nog een boek met verhalen over het AfricaMuseum.”

Familie Sevrin: “De opgezette dieren spreken tot ieders verbeelding.”

Kleine museumbezoekers Nina (9) en Oona (6) bezochten het AfricaMuseum voor het eerst samen met hun mama Indra Sevrin. Ondanks de grote drukte, genoten zij van al het moois dat het museum te bieden had.

Indra Sevrin woont al 9 jaar in Tervuren. Een bezoek aan het gloednieuwe AfricaMuseum stond als rasechte Tervurenaren al een tijdje op hun familie-bucketlist. “Toen ik de kinderen verklapte dat we tijdens de vakantie op uitstap gingen naar het AfricaMuseum, waren zij meteen dolenthousiast,” vertelt Indra. “Opgezette dieren, Afrikaanse instrumenten én een heel nieuw museum waar ze zich kunnen uitleven. Welk kind heeft daar geen zin in? We bezoeken regelmatig een museum met de kinderen, maar ik zou dat eigenlijk nog veel vaker willen doen. Toch blijkt de kostprijs en de afstand vaak de grootste drempel. We zijn grote gelukzakken dat we op fietsafstand van het AfricaMuseum wonen. En de kinderen kunnen gratis binnen omdat ze jonger zijn dan 18 jaar.”

Ludiek en aantrekkelijk voor groot en klein

“Toen we het museum op een drukke zondagnamiddag bezochten, moesten we heel lang wachten aan de kassa. Dat vonden we wel een afknapper,” vertelt Indra. “Daarom raden we aan om het museum in de mate van het mogelijke op een weekdag te bezoeken. Tijdens het weekend is het hier momenteel echt over de koppen lopen. Het lange wachten werd wel beloond, want het museum was zeker een hit bij de kinderen. De lange prauw in de nieuwe ondergrondse galerij trok meteen de aandacht. Andere hoogtepunten waren de robot, de opgezette dieren, de virtuele brillen en de vele hands-on activiteiten. Je voelt dat het museum een leuke, ludieke en aantrekkelijke plaats is geworden voor groot en klein.” Nina vertelt dat ze het museum al eerder bezocht met haar klas. “Een erg leuke gids leidde ons rond in het museum met een Afrikaans popje, dat was echt leuk,” vertelt Nina. “Zelf vond ik de opgezette dieren het indrukwekkendst. Heel erg geslaagd!”

Toffe familiedag

Indra: “Je ziet dat het museum echt voorzieningen op maat heeft gemaakt, bijvoorbeeld met de trapleuningen op kinderhoogte, de lockers aan de ingang en de indoor picknickruimte. Ook de museummedewerkers staan klaar om gezinnen te ontvangen en zijn allemaal erg vriendelijk. Het familiegrondplan kwam zeker van pas, want het museum is zo groot dat je anders de uitgang gewoon niet vindt. Het enige wat ik nog miste was een opdrachtenboekje of een spelletje voor de kinderen, maar ik heb vernomen dat dat er nog komt. We kijken er alvast naar uit om het museum dan nog eens te bezoeken en er een echte daguitstap van te maken in onze eigen gemeente. In het park kan je mooie wandelingen maken en is er ook een toffe speeltuin. Mogelijkheden genoeg om er een geweldige familiedag van te maken!”

Meer over het AfricaMuseum

Meer weten over hoe jij jouw attractie familievriendelijk kan maken? Lees er alles over op toerismevlaanderen.be/familievriendelijkheid.