Het Museum voor Schone Kunsten Gent pakt uit met gloednieuwe familiekoffers

Gelegen in een groene zone in het Kunstenkwartier aan de rand van Gent, profileert het Museum voor Schone Kunsten (MSK) zich ondertussen als een levendige ontmoetingsplaats waar families zich onmiddellijk thuis voelen. Zeker sinds de komst van de Familieroute met bijhorende familiekoffers gaat er een nieuwe wereld open voor jong én oud. “Een familievriendelijk museum word je niet in een vingerknip,” zeggen publiekswerker Lies Ledure en afdelingshoofd communicatie en publiekswerking Bart Ooghe. “Sinds onze deelname aan het pilootproject van Toerisme Vlaanderen hebben we heel wat stappen ondernomen die ons museum helpen om meer families aan te trekken en op een gepaste manier te ontvangen.”

De leefwereld en betrokkenheid van families vormen vandaag het vertrekpunt.

MSKGentDe gloednieuwe Familieroute in het Museum voor Schone Kunsten Gent is net klaar. Lies en Bart werken de laatste details af en de eerste families staan al te popelen om de route uit te testen. “Familievriendelijkheid was tot voor het traject met Toerisme Vlaanderen niet de ultieme focus van het MSK. Maar sindsdien lijkt het alsof ik 24 uur op 24 uur met familievriendelijkheidbezig ben,” lacht Lies Ledure, verantwoordelijke voor de kinder- en jongerenwerking in het MSK. “We hebben een serieuze klik moeten maken binnen onze museumwerking. Het pilootproject was voor ons dé stimulans om samen te zitten met heel wat medewerkers van andere diensten, zodat we nu steevast van bij de aanvang van een tentoonstelling of project al bedenken hoe we families er kunnen inpassen. In plaats van – zoals we voordien deden – louter een specifiek evenement of exclusieve kunstendag te organiseren voor families, werken we nu aan een permanent aanbod voor deze doelgroep,” vult Bart aan.

“Die interne ommezwaai is volgens mij dé grootste verwezenlijking die we maakten tijdens het pilootproject. We werken voortaan met de neuzen van de hele ploeg in dezelfde richting,” zegt Bart trots. “Waar we vroeger pas na het opzetten van een tentoonstelling met publiekswerking gingen bedenken hoe we families zouden bereiken en bedienen, zitten we vandaag meteen vanaf het begin samen met alle verschillende afdelingen. Zo is iedereen meteen betrokken bij de inhoud van de tentoonstelling. De leefwereld en betrokkenheid van families vormen vandaag voor ons het vertrekpunt, uiteraard ook samen met de noden van onze andere bezoekersgroepen.”

Iedereen mee in het familieverhaal

MSKGentBart en Lies zijn van start gegaan door collega’s aan te spreken in hun hoedanigheid als familie, als ouder of als grootouder. Bart: “Wat vinden ze fijn of minder fijn als ze zelf een museum bezoeken met hun gezin? Wat mist er nog aan familievriendelijkheid in het MSK, en hoe kunnen wij daar aan tegemoetkomen?

Met onze nieuwe manier van werken leveren we vandaag een echt familieproduct af. De buitenwereld merkt die ommezwaai misschien nog niet meteen, maar voor ons is dit een fundamenteel andere manier van werken.

Deze manier van werken heeft ervoor gezorgd dat we vandaag een echt familieproduct kunnen afleveren. De buitenwereld merkt die ommezwaai misschien nog niet meteen, maar voor ons is dit een fundamenteel andere manier van werken.”

Familiekoffers voor groot en klein

MSK GentDe Familieroute kwam er niet zomaar. Hiervoor legde het MSK een hele weg af tijdens het pilootproject. Lies: “Voor het maken en samenstellen van de Familieroute werkten we samen met onze externe partner VCOK, het Vormingscentrum voor Opvoeding en Kinderopvang. Ons doel was om een Familieroute te creëren die families met zowel kleine als grote kinderen aanspreekt. Zo kwamen we op het idee om te werken met verborgen kisten in de verschillende museumzalen. Families kunnen er telkens samen tekenen, voelen, zoeken ... We ontwikkelden bijvoorbeeld een koffer met een museumbingospel, een voeldoos, een koffer van het atelier van de kunstenaar, een koffer vol abstracte kunst met een lichtbak en een koffer met een spel over portretten van schilders. De familiekoffers staan niet aangeduid op het museumplan, zo vermijden we dat we de plannen telkens moeten aanpassen bij mogelijke zaalwijzigingen, én het vormt een extra verrassingseffect voor de kinderen die op zoek gaan naar de kisten. In iedere koffer zitten opdrachten op maat van elke leeftijdsgroep.”

Momenteel werkt het MSK nog met ‘testkisten’. Indien ze na de testfase succesvol blijken, vertaalt het museum de inhoud, zodat de kisten ook buitenlandse families bereiken. Lies: “We hopen echt dat familieleden dankzij onze kisten samen een boeiende ervaring beleven. Ook het gastvrije onthaal, de communicatie op maat, onze functionele signalisatie en een aangepaste infrastructuur moeten ervoor zorgen dat families zich meer welkom voelen in het MSK. Zo hebben we in het museum naast enkele kunstwerken ook tekstlabels met het familiesymbool van het MSK, wat betekent dat je er informatie vindt op maat van kinderen. Voor extra verbetering hebben we uiteraard feedback nodig van families. daarom vragen we hen na het bezoek hun feedback door testuren naar het museum. Hoe heeft het kind deze familieroute ervaren? Wat vond jij als volwassene van het museumbezoek? En hebben jullie nog een gouden tip om het aanbod te verbeteren? Wanneer we reactie ontvangen, sturen we een verrassing op als beloning.”

100% familieproof

Naast de lancering van de Familieroute wil het MSK blijven inzetten op extra aanbod voor families en gezinsactiviteiten op maat, zoals workshops, rondleidingen die 100% familieproof zijn of theatervoorstellingen en kunstendagen. Lies: “We willen hiervoor nog meer blijven samenwerken met externe partners binnen en buiten de Gentse regio. Zo werkten we nog niet zo lang geleden een voorstelling voor kinderen uit samen met de theatergroep 4hoog. De bedoeling was om aan de hand van een theaterstuk kinderen op een andere manier kennis te laten maken met kunst. In het stuk ‘Ik wist niet dat dit dat was!’, kregen kinderen vragen voorgeschoteld rond kunst: ‘Wat is kunst? Hoe kijk je naar kunst? En moet je altijd alles weten en begrijpen?’ Het is voor ons als museum zeker interessant om op een alternatieve manier de kijk van kinderen op kunst te leren kennen. We voerden het theaterstuk aanvankelijk op in ons eigen museum tussen de verschillende kunstwerken. Later werd het ook op andere locaties gespeeld.”

MSK GentDergelijke samenwerkingen zijn voor het MSK erg interessant omdat ze hiermee gezinnen bereiken die anders nooit in een museum zouden komen. “We hopen in de toekomst nog vaker zo’n voorstellingen te organiseren, want we merken dat dit echt werkt bij families én scholen,” vult Lies aan. “In die wisselwerking geloven we trouwens echt: wat we maken voor scholen, kunnen we perfect omvormen tot een programma voor families en omgekeerd.”

Bart en Lies zijn terecht trots op zichzelf. “We zijn echt al heel goed bezig,” zegt Bart. “Kijk naar onze Kinderpoëzieroute in samenwerking met Jeugd & Poëzie en het Poëziecentrum Gent. Aan het onthaal zijn er boekjes verkrijgbaar om een parcours doorheen het museum te volgen rond kinderpoëzie. Bij 10 topkunstwerken hangen gedichten van Vlaamse en Nederlandse schrijvers. Zo komen kinderen al spelend en lerend in contact met taal. Ook via vakantieateliers én onze verjaardagsfeestjes trekken we kinderen aan die nog nooit in een museum geweest zijn.

Bart heeft nog een aantal persoonlijke dromen voor het MSK. Bart: “Ik droom in het museum nog van een rust- en relaxatieruimte, en een samenwerking met de nieuwe uitbaters van de museumbrasserie om picknickmanden te kunnen aanbieden, zodat er kan gespeeld en geluncht worden in het nabijgelegen Citadelpark. En wie weet, misschien komt er ook nog een borstvoedingsruimte in het museum.”

Lies: “Het is eigenlijk een kwestie van er gewoon constant mee bezig te zijn. Zo werk ik nog aan onze website, opdat families hun bezoek optimaal kunnen voorbereiden. Informatie over parking voor de deur, of antwoorden op vragen als ‘Mag je koekjes eten in het museum?’ zijn nuttig voor families, zodat ze niet voor verrassingen komen te staan.”

MSK Gent

Hun allergrootste tip voor andere musea is dat je ervoor zorgt dat alle collega’s op eenzelfde lijn staan, pas dan kan je écht familievriendelijk zijn. Lies: “Je moet steeds goed blijven communiceren met suppoosten en onthaalmedewerkers, zodat ook zij kunnen wennen aan het idee dat er plots meer families naar het museum komen.

Familievriendelijkheid is geen verhaal dat alleen uit de hoek van publiekswerking komt, het is een DNA dat in heel je werking moet zitten. ‘Familieproof’ zijn lukt zeker niet in één oogopslag, dat hebben wij aan den lijve ondervonden. Maar we zijn heel blij met waar we vandaag al staan.”

Onthaalmedewerker Isabelle Heytens

Spreek de kinderen altijd zelf aan en betrek hen zoveel mogelijk bij het museumbezoek.

Sinds de komst van de familiekoffers in het MSK merkt onthaalmedewerker Isabelle Heytens aan de reacties van ouders dat ze met een gerust hart het MSK binnenwandelen. “Families ontvangen is het liefste wat ik doe,” zegt ze.

“Ben jij geïnteresseerd om op zoektocht te gaan in het museum? Dan mag jij je mama of papa rondleiden in het museum.” Het is een standaardvraag waarmee Isabelle de aandacht van de kinderen probeert te trekken wanneer een gezin het MSK binnentreedt. “Families ontvangen is het liefste wat ik doe. Ik probeer zoveel mogelijk het kind zelf te betrekken bij het bezoek. Ouders appreciëren het enorm wanneer ik hen vertel dat er iets leuks te doen is voor de allerkleinsten, zeker sinds de komst van de familiekoffers. Na het bezoek vertellen ze mij zelfs vaak dat ook zij er iets uit geleerd hebben.”

Benader kinderen positief en leg hen uit waarom bepaalde dingen wel of niet kunnen.

Als onthaalmedewerker genoot Isabelle van een speciale opleiding rond familievriendelijkheid waarze heel veel uit heeft geleerd. “Kinderen positief benaderen, hen uitleggen waarom bepaalde dingen wel of niet kunnen, gemakkelijk taalgebruik hanteren en altijd het kind aanspreken. Het zijn zaken die vanzelfsprekend lijken, maar dat niet altijd zijn,” zegt Isabelle. “Het is en blijft een uitdaging om alle museummedewerkers mee te krijgen, maar ook hier zie ik een positieve evolutie. Mijn grootste tip? Bezoek het museum eens als ouder samen met je kind en niet als medewerker. Zelf kom ik al enkele jaren regelmatig naar het MSK met mijn dochter van 12 jaar. In theorie klinkt ‘familievriendelijkheid’ allemaal mooi, maar wanneer je zelf ervaart hoe het is om het museum door de ogen van een familie te bezoeken, leer je vaak veel meer. Zo zie je hoe kinderen reageren en hoe je daar als medewerker op kan inspelen. Een absolute aanrader voor alle museummedewerkers. Praat ook eens met medewerkers uit andere musea over families en over hoe zij het aanpakken, daar heb ik zelf al heel veel van opgestoken.”

MSK GentOuders hebben zelf ook nog heel wat te leren, vindt Isabelle. “Niet alle mama’s en papa’s zijn klaar om bepaalde dingen te aanvaarden. Wanneer wij uitleggen waarom kinderen niet zomaar overal mogen aankomen of wanneer ze teveel lawaai maken, kijken ze soms raar op. Je kan een kind aanspreken en uitleggen waarom het stil moet zijn, maar dan moet je ook de kans krijgen van de ouders. Het is en blijft een hele uitdaging om alle mensen een goed gevoel te geven in het museum. Ik zie alvast een positieve evolutie. Het MSK is wat mij betreft een ‘must-visit’ voor elke familie. Zo’n brede waaier aan kunst in een familievriendelijke omgeving en met een voor elke bezoeker toegankelijke infrastructuur, dat zie je nog niet overal. Daar zijn wij toch wel goed in geslaagd, vind ik.”

Hoe heeft de familie Goetghebuer de Familieroute beleefd?

100% goedgekeurd door heel ons gezin

MSK GentEmily (8), Nicolas (7) en Lucy (4) komen wekelijks naar het atelier in het Museum voor Schone Kunsten en zijn regelmatige kleine museumbezoekers die houden van een vleugje cultuur. Zij waren dolenthousiast om de gloednieuwe Familieroute samen met hun ouders Frederic en Marie als één van de eersten uit te testen. En wij waren daar getuige van ...

De familie Goetghebuer is een drukbezet gezin. Beide ouders werken hard, maar voor een leuke uitstap tijdens hun vrije momenten zijn ze altijd te vinden. “Wij bezoeken regelmatig een museum met onze kinderen, maar ik zou dat graag nog veel vaker willen doen. Het SMAK, het Designmuseum en het Kuifje Museum konden ons al bekoren. En in het MSK voelen onze kinderen zich echt thuis. 

Zelfs als zo’n geleid bezoek in functie van de kinderen is, kunnen wij als ouder ook nog dingen bijleren. Heerlijk vind ik dat!

Wanneer we naar een museum gaan met ons gezin, vinden we het vooral belangrijk dat er een specifiek aanbod is voor families. Dat is nog lang niet overal het geval,” vertelt Frederic. “Ik hou bijvoorbeeld van enthousiaste en gemotiveerde gidsen die goed met kinderen om kunnen. Zelfs als zo’n geleid bezoek in functie van de kinderen is, kunnen wij als ouder ook nog dingen bijleren. Heerlijk vind ik dat”, vult zijn vrouw Marie aan. “Een specifiek museumaanbod voor families is echt een must.”

Van museumbingo tot voeldozen

Toen het gezin hoorde van de gloednieuwe Familieroute in het MSK waren ze meteen dolenthousiast.“Joepie, we mogen zelf de koffers zoeken,” gilt Nicolas. Zijn oogjes blinken en de verwondering staat op zijn gezicht te lezen. Emily, Nicolas en Lucy huppelen rond in hetmuseum op zoek naar de kisten. “Ja daar staat er eentje!” Ze gaan meteen met de opdrachten in de kist aan de slag met hulp van hun mama en papa. De ouders lezen de opdrachten, de kinderen voeren uit. In de abstracte ruimte maken ze allerlei vormen en figuren met de lichtbak. Ze bouwen mooie landschappen met het materiaal uit de koffer. Het bingospel nodigt hen uit om bomen, huizen, wolken of landschappen te zoeken op de verschillende schilderijen in het museum. Bij de dierenkoffer mogen ze nieuwe dieren uitvinden en zelf tekenen. “Ik vind vooral de interactiviteit tijdens de Familieroute erg geslaagd. Je kinderen hebben iets leuks te doen tijdens het museumbezoek en jij hebt er als ouder ook iets aan,” zegt Frederic.

Dankzij de koffers worden kinderen extra gestimuleerd om kunst te ontdekken, te zoeken en te voelen. Ondertussen kan jij als ouder ook nog iets opsteken van de kunstwerken. Het was al snel duidelijk, de familiekoffers zijn 100% goedgekeurd door ons gezin. Want ook de kinderen genoten van de Familieroute waarbij er voor elke leeftijd iets te doen was.” “We vonden de lichtbak, de bingo en het Dierelirium superleuk,” concludeert kleine Nicolas. “En als ik na het museumbezoek in de klimboom en het park mag spelen, wil ik elke dag terugkomen!”

Dankzij de koffers worden kinderen extra

gestimuleerd om kunst te ontdekken, te zoeken

en te voelen ... ondertussen kan jij als ouder ook

nog iets opsteken van de kunstwerken.

Frederic: “Als rasechte Gentenaars bezoeken wij het MSK regelmatig. Qua familievriendelijkheid zijn ze hier echt goed bezig. Het gebouw zelf is supermooi, het is gelegen in een rustige, groene omgeving met een park en speeltuin in de nabijheid, dus je hebt hier alles mee om een gezellige daguitstap te beleven. Met de komst van de Familieroute zullen nog meer families in het MSK kunnen genieten van een museumbezoek, daar zijn we van overtuigd.”

Meer over het Museum voor Schone Kunsten Gent

Meer weten over hoe jij jouw attractie familievriendelijk kan maken? Lees er alles over op toerismevlaanderen.be/familievriendelijkheid.