Inspirerende initiatieven voor toegankelijkheid: Lokale Lions Club maakt Kasteel van Gaasbeek tastbaar

'Lions Club Kasteel van Gaasbeek' zet zich al jaren in om de erfgoedervaring van het Kasteel van Gaasbeek toegankelijk te maken voor mensen met een visuele beperking. Blinde en slechtziende bezoekers krijgen op het kasteeldomein nu een aangepaste audiotour, specifiek opgeleide gidsen, reliëfkaarten, een voelmaquette en een tactiel kunstwerk. En er is nog meer op komst!

De samenwerking tussen het Kasteel van Gaasbeek en de serviceclub ontstond na een gesprek van 2 zinnen tussen kasteeldirecteur Luc Vanackere en toenmalig voorzitter van de Lions Club Jean-Philippe Derauw. Luc: “Jean-Philippe, ik zoek een partner om de beleving van blinden en slechtzienden te verbeteren.” Jean-Philippe: “Luc, zicht is één van onze belangrijkste pijlers. Wij gaan samenwerken!”

“Het zicht is één van dé pijlers waarvoor de Lions Club zich inzet.”

Verschillende projecten later wacht Jean-Philippe ons op aan de ingang van het kasteeldomein. Zijn eerste woorden gaan niet over die projecten, maar over wat nog moet gebeuren. Jean-Philippe: “Beeld je eens in dat je hier als blinde van de bus stapt. Het is nog 600 meter wandelen naar het kasteel. Hoe geraak je daar? Dat wordt onze volgende uitdaging.”

En aan die uitdaging wordt ook gewerkt door het kasteel, vertelt Tess Thibaut (communicatieverantwoordelijke bij het Kasteel van Gaasbeek): “We gaan een nieuw onthaalgebouw bouwen. Dat komt waarschijnlijk aan de ingang van het domein, zodat we bezoekers vanaf daar al kunnen begeleiden.”

Reliëfkaarten en een voelmaquette

Reliëfkaart van het kasteelDe eerste samenwerking tussen het Kasteel van Gaasbeek en de Lions Club was de ontwikkeling van TwinVision-kaarten in 2017. Dat zijn reliëfkaarten van het kasteel en van het parkdomein met grote letters, braille en felle kleuren. Zo kunnen blinde en slechtziende bezoekers zich oriënteren. De Lions Club begeleidde het project en bracht via allerlei activiteiten het budget van 8 000 euro bij elkaar.

“Meteen na de lancering werden die kaarten al 1 dag op 2 ontleend aan het onthaal”, herinnert Jean-Philippe zich. “Dat kwam ook omdat die kaarten veel persaandacht hebben gehad. Dat deel van het werk mag je niet onderschatten. Een project levert pas iets op als je er ook voldoende mensen mee bereikt.”

“We gebruikten geen duur brons voor de voelmaquette, maar een kunststof die je kunt 3D-printen.”

Voelmaquette van het kasteel“Een jaar later was ook de voelmaquette van het kasteel af”, gaat Jean-Philippe verder. “Hiervoor spraken we HoWest (Hogeschool West-Vlaanderen) aan. De maquette is het eindwerk van student Mathias Van Meerbeek, en wij waren zijn stagebegeleider. Zo konden we de prijs drukken én een kans geven aan een jongere. Bovendien gebruikten we geen duur brons, maar een kunststof die je kunt 3D-printen.”

“Die materiaalkeuze is het resultaat van de input die we van blinden kregen tijdens de voorbereidingsfase”, aldus Jean-Philippe. “Zij vertelden ons dat er vaak bronzen ontwerpen worden gemaakt, die buiten mogen staan. Maar in de winter voelen die ijskoud aan. Onze maquette staat binnen en dankzij de kunststof konden we meer details behouden.”


Maandelijkse rondleidingen voor blinden en slechtzienden

rondleiding

Het Kasteel van Gaasbeek ontwikkelde ook een aangepaste audiotour en gaf zijn gidsen de kans om een opleiding te volgen over ‘gidsen voor blinden en slechtzienden’. Elke maand vindt er nu een aangepaste rondleiding plaats op het kasteeldomein. Die is gratis dankzij de inbreng van de serviceclub, die zowel de gids als de toegangstickets van de bezoekers betaalt.

De rondleidingen eindigen bij de meest recente realisatie: het kunstwerk Peasant Wedding. Dat is een eerbetoon aan Bruegel, ontworpen door het Nederlandse Studio Job. “De fondsen voor dit project kwamen van het kasteel, van de Lions Club en van de Nederlandse ambassade”, vertelt Tess. En de link naar blinden en slechtzienden? Jean-Philippe: “Er komt nog een hellend vlak rond het werk, zodat je het tot boven kunt voelen en aanraken.”

 “Kunstwerk Peasant Wedding kwam er dankzij steun van Lions Club Kasteel van Gaasbeek en de Nederlandse ambassade.”

Continuïteit is belangrijker dan centen

Als je dingen wilt realiseren, heb je centen nodig. Maar die vormen slechts een deel van het verhaal, legt Jean-Philippe uit: “Eén project zoals een reliëfkaart is niet voldoende om een geslaagd bezoek aan te bieden. Dit is een meerjarenproces waarin beide partners tijd moeten willen investeren. En gelukkig is dat bij ons het geval. Het Kasteel van Gaasbeek en wijzelf zijn even gemotiveerd om stappen te blijven zetten.”

“Vorig jaar hebben we input verzameld op een inspiratiedag”, vervolgt Jean-Philippe. “Tal van verenigingen en belangengroepen kregen een uitnodiging, waaronder de Brailleliga, VeBeS en Luisterpunt. Met de feedback die we toen kregen, kunnen wij nog jaren aan de slag. En het is die continuïteit die het verschil maakt.”

 Meer weten over de ervaring die Lions Club Kasteel van Gaasbeek intussen opdeed? Contacteer Jean-Philippe via info@lionsgaasbeek.be. Heb je interesse in de maandelijkse rondleidingen voor blinden en slechtzienden? Bekijk hier de toegankelijksheidsinfo en contacteer het kasteel.

Ontdek hier hoe Toerisme Vlaanderen jou kan helpen met initiatieven rond toegankelijkheid