Raversyde: We willen evolueren naar een museum waar elke bezoeker zich thuis voelt

Een natuurpark waar je kan wandelen en spelen met je kinderen, waar je samen geschiedenis kan opsnuiven, en waar je samen kan kijken en beleven: Raversyde heeft alles in huis om families een dagvullende bestemming te bieden. Toch was familievriendelijkheid bij aanvang niet de belangrijkste doelstelling. We willen nog heel veel realiseren om families met kinderen aan te trekken, maar door het weinige personeel was dit niet altijd haalbaar voor ons.” Maar er is verandering op til ...

RaversydeNeem nu Batterij Aachen, een onderdeel van Raversyde. Dit unieke bunkercomplex uit WO I ligt in een glooiend duingebied met uitzicht op zee. De afgelopen jaren onderging de batterij een uitgebreide en grondige restauratie en herinrichting. Met beeld, animaties en een 3D-reconstructie kom je vandaag meer te weten over de oorlog op zee en de kustverdediging. De wereldoorlog blijft een belangrijk onderdeel van onze geschiedenis en is geen evidente materie. Families met kinderen zijn daarom dankbaar voor laagdrempelige info rond dit thema.

We merken echt dat families ons gloednieuwe aanbod rond Batterij Aachen wel kunnen smaken,” vertelt coördinator- conservator en vader van drie tieners Mathieu de Meyer. “Dat is ooit anders geweest. Ik werk hier sinds 2011 en toen werkten we met een heel kleine ploeg van 11 personeelsleden op dit grote domein. Het museum openhouden was toen al een hele klus op zich. Ondertussen breidden we uit en is publieksmedewerker Sarah Goderis erbij gekomen waardoor we steeds meer actief kunnen inzetten op gezinnen als doelgroep voor ons permanente aanbod. Vroeger organiseerden we enkel specifi eke activiteiten voor families tijdens evenementen, maar we merkten een grotere interesse. We willen nu evolueren naar een museum waar alle doelgroepen zich thuis voelen.”

Balans tussen erfgoed en familiale beleving

RaversydeMathieu en Sarah waren alvast enthousiast om deel te nemen aan het pilootproject rond familievriendelijkheid van Toerisme Vlaanderen. “Zelf ben ik mama van twee kleine kinderen. Zij zijn ondertussen mijn grootste proefkonijnen voor het uitwerken van familievriendelijke activiteiten. Sinds het opstarten van het traject zijn we veel bewuster gaan kijken naar de familievriendelijkheid op onze site en heeft het echt een lampje doen branden,” zegt publieksmedewerker Sarah Goderis. “Het is een kwestie van een balans te vinden tussen erfgoed en de eigenlijke beleving voor de kinderen.”

Interactief en 3D-simulatie

Aan de hand van een interactieve zoektocht neemt Raversyde families vandaag mee in het WO I-bunkercomplex Batterij Aachen. Dankzij draagbare tablets kunnen zowel volwassenen als kinderen een digitale rondleiding volgen over WO I, met ondersteuning van animaties en 3D-beelden “We zijn bijzonder trots dat we dit project de afgelopen maanden hebben kunnen verwezenlijken samen met externe partner Janien Prummel van de Derde Verdieping, een adviesbureau voor musea en publiek. In één van onze bunkers kunnen kinderen aan de hand van een 3D-simulatie en een Playstation bewonderen hoe de bunker er uitzag tijdens de oorlog. De simulatie is opgezet als een echte game en dat spreekt kinderen enorm aan. Spijtig genoeg tonen we dit onderdeel momenteel enkel aan groepen die met een gids Raversyde bezoeken, maar we denken erover na hoe we dit in de toekomst misschien anders kunnen doen.”

Familievriendelijke stewards

Nog nieuw én verfrissend sinds de heropening van Batterij Aachen, zijn de stewards. Vroeger werkte Raversyde met gelegenheidsmedewerkers die af en toe kwamen bijklussen en hielpen bij de ticketing en de bewaking. Naarmate het traject met Toerisme Vlaanderen vorderde, stelden ze zichzelf de vraag: ‘Waarom deze groep niet inzetten om de site familievriendelijker te maken?’

Sarah: “Vandaag zijn de vroegere gelegenheidsmedewerkers omgetoverd tot echte stewards getooid in oorlogskostuums die aansluiten bij het thema. De stewards staan verspreid op het domein en geven actief info mee. Ze vangen bezoekersvragen op, geven de gasten meer uitleg over de site, heten hen welkom en helpen bij de zoektocht en de digitale rondleiding. Ook tijdens evenementen kunnen we rekenen op de hulp van onze stewards. Ondertussen hebben we een ploeg van 15 gemotiveerde stewards: van ex-militairen die hun oorlogsverhalen kunnen vertellen, tot jonge medewerkers die het fantastisch vinden om in deze omgeving te mogen werken. Elke weekdag zetten we twee stewards in, tijdens weekends en op feestdagen zijn dat er drie. Ja, onze stewards zijn echt een leuke manier om in interactie te gaan met bezoekende families. We voorzien nog bijkomende opleidingen voor hen. Maar de reacties van bezoekers zijn alvast lovend.”

Een simpele zoektocht op een blaadje papier. Eenvoudige dingen werken vaak het beste bij families.

Familiezoektocht

Ondertussen staan Mathieu en Sarah aan de vooravond van de vernieuwing van het WO II-gedeelte. De Antlantikwall is één van de best bewaarde delen van de Duitse verdedigingslinie in België met meer dan zestig bunkers, open en ondergrondse gangen, observatieposten en geschutstellingen gebouwd tijdens WO II. Sarah: “Voor de Atlantikwall hebben we al een familiezoektocht, een simpele zoektocht gewoon op een blaadje papier. Het idee is dat kinderen op zoek moeten naar de objecten die uitgevonden werden in de tijd van WO II. Daarover moeten ze vervolgens vragen oplossen gedurende het parcours. We willen deze zoektocht regelmatig updaten of vernieuwen. Ook hiervoor werken we op dit moment samen met de Derde Verdieping.”

Sarah en Mathieu merkten op dat ze voor de vernieuwing van het WO II-gedeelte van Raversyde al in de beginfase nadachten over het thema familievriendelijkheid. Sarah: “De werkwijze is zeker veranderd sinds we in het pilootproject zijn gestapt. We zijn eigenlijk een beetje gebrainwasht (lacht). De wil en de goesting zijn er, maar soms ontbreekt het ons aan tijd én personeel om alles te kunnen verwezenlijken wat we zouden willen. We lossen dit wel creatief op door samen te werken met externe partners zoals de Derde Verdieping of freelancers, maar ook met de Stad Oostende werken we nauw samen. We versterken elkaar op vlak van promotie en communicatie, en verwijzen regelmatig naar elkaars activiteiten.”

Ik droom van een speelbos met elementen uit de wereldoorlogen zoals loopgraven, bunkers, gangen en camouflage-elementen.

Raversyde

Raversyde heeft alles in huis om families aan te trekken. Sarah: “We zijn een openluchtmuseum en natuurpark, dus kinderen mogen hier gerust lawaai maken en rondlopen, graag zelfs. Hier wandelen is veel meer ontspannen dan een bezoek met kinderen aan een gesloten museum. Deze troef willen we in de toekomst nog veel meer uitspelen. In onze communicatiekanalen zoals folders, flyers en sociale media zorgen we er bijvoorbeeld voor dat families meer in beeld komen. Beeldmateriaal is erg belangrijk geworden. We beseffen dat ook onze website nog meer aangepast moet worden om families uit te nodigen. Gelukkig zien we dat het thema ‘familievriendelijkheid’ steeds meer gedragen wordt door al onze medewerkers. Ook al zijn we met een kleine ploeg, iedereen is overtuigd."

Spelend leren

In het andere deel van het natuurpark willen Mathieu en Sarah nog extra inzetten op hands-on activiteiten. Nu al beschikken ze over een prachtige speeltuin met natuurlijke speelelementen. Maar het kan nòg beter. Mathieu: “Ik droom namelijk van een speelbos met elementen uit de wereldoorlogen zoals loopgraven, bunkers, gangen en camouflage-elementen. Ook in de middeleeuwse huisjes kunnen we nog veel meer speelelementen verwerken om gezinnen aan te spreken. We horen vaak dat kinderen zich aangetrokken voelen tot de oude huisjes en de meubels, dus waarom zouden we hier geen rekening mee houden bij de herinrichting? Ik houd ondertussen familievriendelijke ideeënlijstjes bij en overal waar ik kom haal ik inspiratie of denk ik na over wat er bij ons nog beter kan. Misschien zouden we automaten met babyvoeding kunnen voorzien? Of een microgolfoven, trappen met glijbanen, een nog speelser parcours zodat kinderen nog meer kunnen klimmen en klauteren, een uitleendienst voor draagzakken, een familiegrondplan, een veiliger infrastructuur ... ? Er is echt nog veel mogelijk. Ik ben alvast trots op ons familievriendelijk café aan zeer democratische prijzen. Het is misschien wel een eindje wandelen, maar het is een fijne plek waar families een pakje friet of een pannenkoek kunnen eten, waar kinderen kunnen spelen in de speeltuin of op het springkasteel, en waar ze even kunnen onthaasten. In vergelijking met andere provinciale domeinen vind ik ons café één van de meest familievriendelijke cafetaria’s.”

Teambuilding voor families

Gezinnen blijvend aan het openluchtmuseum binden, zal ook voor deze site een uitdaging blijven. Sarah: “Maar we doen ons best om een hele lijst aan evenementen te organiseren: zoals een middeleeuws weekend met ridders, of zoektochten, nocturnes, kinderworkshops ... Bij elk evenement zorgen we ervoor dat er iets leuks te beleven valt voor kinderen. Ook voor de prijs moet een familie het niet laten om ons te bezoeken. Tijdens evenementen is de inkom vaak gratis, en anders is de toegang 8 euro voor een volwassene en tot 12 jaar is de toegang voor kinderen gratis.” Ondertussen werkt Raversyde keihard aan een nieuwe visie doorspekt van familievriendelijkheid. Mathieu: “Zo willen we buiten de lijntjes blijven kleuren, interactie stimuleren tussen de mensen, en verschillende vormen van beleving aanbieden.

We willen eigenlijk de teambuilding voor families zijn. Daarnaast moeten we uiteraard ook een educatief park blijven waar bezoekers zich kunnen ontspannen. Natuur en erfgoed moeten hand in hand blijven gaan, daarin zijn we echt uniek.”

Familievriendelijkheid moet gedragen worden door heel je team en heeft tijd nodig.

RaversydeHun grootste tip voor andere musea? Mathieu: “Familievriendelijkheid moet gedragen worden door heel je team en heeft tijd nodig. Zorg er ook voor dat de basis zoals verzorgingskussens, een veilige omgeving en een simpele zoektocht in orde is. Het zijn kleine dingen die ervoor zorgen dat een familie zich welkom voelt. Wij vragen ook regelmatig feedback aan bezoekers en we hebben een gastenboek waar ze een boodschap voor ons kunnen achterlaten. Dat helpt ook. Eén van mijn goede vrienden die geen grote museumfanaat is, kwam nog niet zo lang geleden naar Raversyde en vertelde mij achteraf hoe fantastisch zijn kinderen de beleving vonden. Ze waren hier maar liefst 5 uur gebleven. Dat is voor mij een bewijs dat we toch wel een familievriendelijk park zijn.”

Steward Lucrèce Hoste

“Kom eens bij oma”

Vroeger was ze gelegenheidsmedewerker in Raversyde, vandaag schittert ze als steward. Lucrèce Hoste heeft een groot hart voor Raversyde en doet haar job met hart en ziel. Als steward helpt ze families met de familiezoektocht en de nieuwe tablets. “Ik geef hen uitleg en ondersteun waar ik kan," zegt Lucrèce. “Vroeger zag ik vooral papa’s die Raversyde kwamen bezoeken met hun zoontje om te vertellen over de oorlog. Vandaag kom ik vooral veel kinderen tegen die spontaan komen vragen waar de zoektocht is. Via mond-tot-mond reclame en scholen komen veel ouders te weten dat Batterij Aachen een must-visit is voor families. Dat is een positieve evolutie."

Een dag werken in Raversyde is nooit hetzelfde. Lucrèce: “Meestal deel ik eerst de tablets met de zoektochten uit. In de namiddag werk ik op het circuit en geef ik uitleg aan de bezoekers. Wat ik vertel, en hoeveel, hangt af van familie tot familie.”

Mag je dat thuis ook doen?

RaversydeKinderen aanspreken op een vriendelijke manier is zo belangrijk, klinkt het bij Lucrèce. “Kom eens bij oma,” zeg ik vaak tegen jonge kinderen. Ik ben zelf oma van vier kleinkinderen tussen 3 en 14 jaar en dat helpt om familievriendelijk ingesteld te zijn. Ouders vinden het bijzonder fi jn dat ik kinderen zo aanspreek. We kregen gelukkig wel een opleiding van de Derde Verdieping van enkele avonden in Raversyde waarin we leerden hoe we families moeten benaderen, dat was wel nodig voor sommige stewards. “Mag je dat thuis ook doen?” is nog zo’n standaardzin die altijd werkt,” lacht Lucrèce.

“Ik ben blij dat we hier vandaag zoveel families mogen ontvangen. Heel veel kinderen doen je hart van bij de eerste aanblik smelten. Wanneer ze na de zoektocht een klein geschenk krijgen, blinken hun oogjes. Je krijgt er zoveel voor terug en dat is de reden waarom ik zo graag steward ben. Laat die gezinnen maar komen, ik ben er helemaal klaar voor!”

Families Devolder en De Smet

Hoe hebben de families Devolder en De Smet Raversyde beleefd?

Alleenstaande mama Els Devolder bezocht met haar twee zonen Simon (10) en Thomas (12) Batterij Aachen. “Toen mijn zonen na een schoolreis dolenthousiast terugkwamen van Raversyde, smeekten ze bijna om nog eens naar hier te komen. Kinderen die nog eens naar een museum willen gaan, dat maak je toch niet veel mee?,” vertelt Els. “Daarom besloot ik om met de opening van Batterij Aachen Raversyde eens te bezoeken met Simon en Thomas. Een goed idee, want het is een uniek bunkercomplex uit WO I waarbij het verhaal achter de oorlog mooi wordt uitgebeeld. Bovendien gingen de kinderen helemaal op in het verhaal aan de hand van de digitale gids en de zoektocht die erbij hoorde. Door de 3D-beelden, animaties en geluiden werden ze echt in het verhaal gezogen. Ook na thuiskomst bleef ons bezoek hangen. De kinderen zijn zelfs boeken in de bibliotheek gaan halen over de oorlog.”

Zoon Simon vond het een leuk bezoek. “Ik ben echt geïnteresseerd

in de oorlog en omdat er nu zo’n leuke zoektocht is, kom ik graag naar hier. Meestal luister ik niet naar saaie gidsen, maar door deze tablet kan ik zelf beslissen waarnaar ik luister. En ik kan ondertussen spelen in de duinen.”

Meestal luister ik niet naar saaie gidsen, maar door deze tablet kan ik zelf beslissen waarnaar ik luister.”

Klimmen en klauteren in de duinen

Raversyde“Die combinatie van geschiedenis, cultuur en natuur vind ik echt een plus voor families. Terwijl je aan het wandelen bent, leer je iets over de geschiedenis. Je kan heel veel laten zien aan de kinderen zonder dat het saai wordt. Omgekeerd kennen de kinderen beter hun weg in die games en tablets, en kunnen zij mij op hun beurt iets uitleggen. Bovendien kunnen ze hier klimmen en klauteren in de duinen wanneer ze zich dreigen te vervelen. Daarnaast vind ik de inzet van de stewards ook heel goed gevonden. Ze hebben ons een paar keer extra uitleg gegeven en ons geholpen met de zoektocht. Fijn om zo’n aanspreekpunt te hebben tijdens je bezoek. Wanneer je je picknick meeneemt, kan je hier gerust een hele dag doorbrengen in het park. Wij komen zeker nog eens terug.”

Papa Diederick de Smet (39) uit Oostende dook samen met zijn zoontje Hoani (6) in het oorlogsverleden.

“Wij wonen vlakbij Raversyde dus wij komen hier wel vaker om te wandelen of te lopen,” zegtDiederick. “Afgelopen zomer bezochten we als gezin voor het eerst de Atlantikwall om de lokale geschiedenis wat beter te leren kennen. We kregen een unieke kijk op de collectiestukken en over de oorlog aan de kust. Misschien was mijn zoon nog een beetje te jong om alles te begrijpen, maar we hebben alles zo goed mogelijk proberen te vertellen in kindertaal. Sowieso spreken raketten, kanonnen en bunkers tot de verbeelding van kinderen, toch?” “Leerrijk en ontspannend tegelijk, meer moet dat niet zijn”

Familievriendelijke evenementen

Raversyde Natuurpark is eveneens een uniek stukje natuurgebied nabij de zee waar je terecht kan voor een heerlijke wandeling. Verderop is er ook het Opvangcentrum voor Vogels en Wilde dieren. Diederik: “Er zijn heel wat leuke evenementen op Raversyde zoals bijvoorbeeld de ‘Nacht van de Duisternis’ van Natuurpunt waarbij we op zoek gingen naar dieren in het donker. Dat sprak ons echt aan als gezin. Maar ook een daguitstap in het natuurpark met een picknick erbij kan ons wel bekoren. Ook aan vrienden die niet zo dicht bij de kust wonen, kan ik een bezoek aan Raversyde alleen maar aanraden.

De duinen, de zee, het oorlogsthema, het vogelopvangcentrum, alles vind je op één plek én je kan het combineren met een andere activiteit in Oostende. Leerrijk en ontspannend tegelijk, meer moet dat niet zijn.”

Meer over domein Raversyde.

Meer weten over hoe jij jouw attractie familievriendelijk kan maken? Lees er alles over op toerismevlaanderen.be/familievriendelijkheid.